Łącznik (abutment)
Element pośredni między wszczepem osadzonym w kości a koroną widoczną w jamie ustnej. Przechodzi przez dziąsło i przenosi na implant siły powstające podczas żucia.
Miejsce łącznika w konstrukcji
Implant tkwi w kości, a korona pozostaje widoczna w jamie ustnej. Łącznik spina te dwie części i przechodzi przez dziąsło.
Od jego kształtu zależy wygląd tkanek miękkich wokół odbudowy. Zbyt wypukły zarys uciska dziąsło, zbyt płaski zostawia szczelinę przy szyjce korony.
Łącznik przenosi też siły żucia z korony na wszczep. Dlatego jego wysokość i kąt planuje się razem z pracą protetyczną, nie osobno.
Rodzaje łączników
- Standardowy, wykonany fabrycznie w kilku wariantach wysokości i kąta.
- Indywidualny, frezowany na podstawie skanu albo wycisku konkretnego pacjenta.
- Kątowy, stosowany, gdy oś wszczepu odbiega od osi planowanej korony.
- Tymczasowy, używany na czas kształtowania dziąsła przed pracą ostateczną.
- Wielojednostkowy, podnoszący poziom połączenia przy mostach i pracach na całym łuku.
Łącznik indywidualny
Wariant fabryczny ma stały zarys, który nie zawsze odpowiada kształtowi dziąsła. Łącznik indywidualny projektuje się w programie i frezuje z bloczka materiału.
Pozwala to poprowadzić brzeg dokładnie wzdłuż linii dziąsła. Ma to znaczenie przy koronach cementowanych, bo ułatwia usunięcie nadmiaru cementu.
W odcinku przednim wariant indywidualny bywa wyborem podstawowym. Decyduje o przebiegu brzegu dziąsła oraz o wypełnieniu brodawek między zębami.
Materiały
Najczęściej stosuje się tytan, który dobrze znosi obciążenia żucia. W odcinku przednim laboratoria sięgają po dwutlenek cyrkonu albo tytan pokryty warstwą barwną.
Chodzi o to, by ciemny metal nie przebijał przez cienkie dziąsło. Przy biotypie grubym różnica bywa niewidoczna, więc tytan wystarcza.
Dwutlenek cyrkonu jest twardy, ale mniej odporny na zginanie. Przy dużych siłach zgryzu technicy łączą go z podstawą tytanową.
Śruba i moment dokręcenia
Łącznik przykręca się do wszczepu śrubą o momencie podanym przez producenta. Lekarz używa do tego klucza dynamometrycznego, nie zwykłego wkrętaka.
Zbyt słabe dokręcenie prowadzi do poluzowania pod obciążeniem. Zbyt mocne grozi zerwaniem gwintu albo pęknięciem śruby.
Powtarzające się poluzowanie wymaga sprawdzenia zgryzu i konstrukcji pracy. Samo dokręcanie nie usuwa wtedy przyczyny.
Najczęstsze pytania
Czym różni się łącznik standardowy od indywidualnego?
Łącznik standardowy powstaje fabrycznie w kilku wariantach wysokości i kąta. Indywidualny projektuje się pod konkretnego pacjenta i frezuje z bloczka materiału, więc jego brzeg biegnie dokładnie wzdłuż linii dziąsła.
Czy łącznik można wymienić po latach?
Wymiana jest możliwa, o ile znany jest system implantologiczny i wymiary połączenia. Z tego powodu dokumentacja pacjenta zawiera nazwę systemu, średnicę oraz długość wszczepu. Łączników nie wolno mieszać między systemami różnych producentów.
Dlaczego śruba łącznika się poluzowała?
Najczęstszą przyczyną jest nierównomierne rozłożenie sił zgryzu albo zbyt długie przęsło pracy protetycznej. Znaczenie ma też bruksizm. Lekarz sprawdza wtedy kontakty zgryzowe, zamiast poprzestać na ponownym dokręceniu.
Czy łącznik jest widoczny w jamie ustnej?
Przy prawidłowo wykonanej pracy łącznik pozostaje ukryty pod koroną i dziąsłem. Przy cienkim dziąśle metal może prześwitywać jako szary cień przy szyjce. W takich sytuacjach stosuje się dwutlenek cyrkonu albo tytan pokryty warstwą barwną.