Tytan w implantologii
Metal, z którego powstaje większość wszczepów zębowych. Organizm przyjmuje go bez odczynu obronnego, dzięki czemu kość odkłada się wprost na jego powierzchni.
Dlaczego właśnie ten metal
Powierzchnia tytanu pokrywa się w powietrzu cienką warstwą tlenku. Warstwa ta powstaje samoczynnie i odbudowuje się po zarysowaniu.
To ona oddziela metal od tkanek i ogranicza odczyn organizmu. Kość odkłada się wtedy bezpośrednio na wszczepie, zamiast otorbiać go tkanką łączną.
Materiał dobrze znosi też obciążenia zmienne podczas żucia. Wytrzymałość pozwala zachować niewielkie wymiary wszczepu przy zachowaniu odporności na złamanie.
Klasy czystego metalu
Norma dzieli czysty technicznie tytan na cztery klasy. Różnią się zawartością tlenu, żelaza i węgla, co przekłada się na twardość oraz wytrzymałość.
- Klasa 1, najbardziej miękka, najrzadziej stosowana we wszczepach.
- Klasa 2, używana w elementach protetycznych o mniejszym obciążeniu.
- Klasa 3, o pośrednich własnościach mechanicznych.
- Klasa 4, najtwardsza z czystych, podstawa większości wszczepów standardowych.
Wyższa klasa oznacza większą wytrzymałość, ale też trudniejszą obróbkę. Producenci dobierają ją do średnicy i przeznaczenia elementu.
Stopy
Stop z aluminium i wanadem, oznaczany Ti-6Al-4V, ma wyższą wytrzymałość niż metal czysty. Stosuje się go we wszczepach o zmniejszonej średnicy oraz w łącznikach.
Drugą grupę stanowią stopy z cyrkonem. Łączą wytrzymałość zbliżoną do stopu z wanadem z pełną odpornością na korozję.
Producent podaje skład w karcie wyrobu. Informacja trafia też do paszportu implantologicznego, który pacjent otrzymuje po zakończeniu leczenia.
Obróbka powierzchni
Sam skład nie decyduje o tempie gojenia. Znaczenie ma także sposób przygotowania zewnętrznej warstwy trzonu.
Gładka powierzchnia łączy się z kością wolniej niż chropowata. Piaskowanie i trawienie kwasem rozwijają ją, zwiększając pole kontaktu z tkanką.
Zbyt duża chropowatość ma jednak własną cenę. Odsłonięta nad kością sprzyja gromadzeniu bakterii, dlatego producenci utrzymują ją w wąskim zakresie.
Nadwrażliwość
Reakcje alergiczne na ten metal opisywano rzadko. Częściej podejrzenie pada na domieszki obecne w stopach, nie na sam pierwiastek.
Pacjenci z nadwrażliwością na inne metale mogą wykonać badania przed zabiegiem. Ich wyniki lekarz omawia razem z alergologiem.
Przy potwierdzonym przeciwwskazaniu rozważa się wszczep z dwutlenku cyrkonu. Materiał ten nie zawiera metalu, ale ma węższy zakres dostępnych rozmiarów.
Zachowanie po latach
Wszczep nie ulega korozji w warunkach jamy ustnej. Nie zmienia też barwy ani wymiarów.
Zmiany, które lekarz obserwuje na kontrolach, dotyczą kości i dziąsła wokół wszczepu, nie samego materiału. Dlatego opieka po leczeniu skupia się na higienie oraz na kontroli zgryzu.
Najczęstsze pytania
Czy tytan uczula?
Reakcje alergiczne na ten pierwiastek opisywano rzadko. Podejrzenie częściej dotyczy domieszek obecnych w stopach. Pacjent z nadwrażliwością na inne metale może wykonać badania przed zabiegiem i omówić wynik z alergologiem.
Czy wszczep przeszkadza podczas badania rezonansem magnetycznym?
Materiał nie jest ferromagnetyczny, więc pole magnetyczne go nie przemieszcza. Może natomiast powodować zniekształcenie obrazu w bezpośrednim sąsiedztwie. Pacjent informuje o wszczepach personel pracowni przed badaniem.
Czy wszczep wywołuje odczyn w kontakcie z innymi metalami?
Zetknięcie różnych metali w jednej jamie ustnej bywa wiązane z odczuwaniem metalicznego smaku. Zjawisko to opisywano głównie przy starszych uzupełnieniach amalgamatowych. Lekarz uwzględnia skład obecnych uzupełnień przy planowaniu odbudowy.
Czym różni się klasa 4 od stopu Ti-6Al-4V?
Klasa 4 to metal czysty technicznie, o najwyższej wytrzymałości spośród czystych. Stop z aluminium i wanadem przewyższa go wytrzymałością, dlatego stosuje się go we wszczepach wąskich oraz w łącznikach przenoszących większe siły.